• Eirinis Meydanı 66, Komotini
Facebook-f Instagram Youtube

histerosalpingo-kontrast sonografi (HyCoSy)

Fallop tüplerinin açıklığının değerlendirilmesi, infertil kadının araştırılmasının önemli bir parçasıdır. Tübal patoloji kadın infertilitesinin %30–40’ını oluşturmaktadır. Tüplerin değerlendirilmesinde altın standart yöntem, laparoskopi sırasında serviks yoluyla metilen mavisi verilmesi ve ardından boyanın tüplerin fimbrial uçlarından çıkışının gözlenmesiyle açıklığın doğrulanmasıdır. Ancak bu yöntem invaziv ve maliyetli olduğundan, günlük klinik uygulamada büyük ölçüde klasik histerosalpingografi (HSG) ile değiştirilmiştir. Bununla birlikte HSG’nin başlıca dezavantajları iyonize radyasyona maruz kalma ve kullanılan kontrast maddenin geçişi sırasında oluşan ağrıdır.

Görüntü: Konvansiyonel histerosalpingografi (HSG)

Bu dezavantajların üstesinden gelmek amacıyla, hava ile karıştırılmış kontrast madde/fizyolojik serum kullanılan histerosalpingo-kontrast sonografi (HyCoSy) alternatif bir yöntem olarak kullanılmaya başlanmıştır ve tanısal doğruluk oranları önceki iki yöntemle benzerdir. Ancak geçmişte kullanılan kontrast maddeler (Echovist – Schering AG, Berlin ve SonoVue – Bracco, Milan) ticari olarak artık bulunamadığı için yerlerini suyla karıştırılmış ExEm-jel köpüğüne (hidroksietil selüloz ve gliserol, IQ Medical Ventures BV, Rotterdam, Hollanda) bırakmıştır. Günümüzde bu teknik HyFoSy olarak adlandırılmaktadır.

ExEm-köpüğünün viskozitesi 270 cP olup %94,12 oranında su içerir. Böylece tüplerden geçebilecek kadar akışkan, en az 5 dakika stabil kalabilecek kadar dayanıklı ve ultrasonla görüntülenebilecek kadar ekojeniktir. Ayrıca güvenli ve iyi tolere edilen bir yöntemdir; geçmişte kullanılan kontrast maddelere kıyasla belirgin yan etkileri yoktur.

Görüntü: Kateter ve cihaz
Görüntü: Kateterin yerleştirilme tekniği

Tanısal Değer ve Yan Etkiler

HSG ile HyFoSy tekniğini karşılaştıran ilk prospektif çalışmada kadınların %78’inde tüplerin açık olduğu gösterilmiş, %7’sinde HSG ile doğrulanan tıkanıklık saptanmış ve diğer %7’de iki yöntem arasında farklı tanılar elde edilmiştir. Başka bir gözlemsel karşılaştırmalı çalışmada ise 20 olguda HyFoSy ile laparoskopi bulguları arasında %100 uyum bulunmuştur.

HyFoSy, HyCoSy (serum fizyolojik ve hava) ve laparoskopiyi içeren 37 kadının yer aldığı randomize bir çalışmada, HyFoSy ile laparoskopi arasındaki tanısal uyum %94, HyCoSy ile laparoskopi arasındaki uyum ise %57,8 olarak bulunmuştur.

Son olarak High Definition Flow (HDF) Doppler tekniğini de içeren prospektif gözlemsel bir çalışmada, HyCoSy ve HyFoSy sonuçları laparoskopi ile karşılaştırıldığında uyum oranları sırasıyla %84,2 ve %92,1 bulunmuş; HyFoSy’ye HDF Doppler eklendiğinde uyum oranı %95,8’e ulaşmıştır.

Tüm çalışmaların sonucu, yöntemin yüksek duyarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle HyCoSy ve HyFoSy’nin, HDF Doppler ile birlikte veya tek başına, tübal tıkanıklık için çok yüksek negatif prediktif değere sahip olması dikkat çekicidir (%99,6, %99,5 ve %99). Bu, tübal tıkanıklık saptanmadığında nihai tanı ile neredeyse tam uyum olduğu anlamına gelir.

Tüm çalışmalarda, işlem sırasındaki ağrı dahil olmak üzere yan etkiler minimal düzeydedir. Tüm yazarlar tübal açıklığın teşhisinin kolay olduğunu, ancak mukus veya tübal spazm nedeniyle oluşan yalancı pozitif sonuçlar sebebiyle tıkanıklık tanısının daha güvensiz olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak HyFoSy’nin yalnızca tübal açıklığı değerlendirmede tanısal olduğu, tıkanıklığın doğrulanması için ise HSG veya laparoskopinin gerekli olduğu ifade edilmiştir.

3D Ultrasonografi ve Doppler Teknikleri

Serum fizyolojik ve hava kullanılan HyCoSy tekniğinde kontrast madde tüplerde çok kısa süre kalır ve tüpün tüm seyri tek kesitte değerlendirilemez. Bu nedenle, her iki tüpün tüm uzunluğu boyunca görüntülenmesini sağlayan ve kolayca tekrarlanabilen kodlanmış kontrast görüntülemeli 3D ultrasonografi (3D U/S CCI) tekniği geliştirilmiştir.

HyFoSy’de köpüğün daha stabil olması ve tüplerde daha uzun süre kalması nedeniyle 3D U/S CCI görüntüleme açısından ek avantaj sağlar.

3D U/S CCI ile elde edilen görüntülerin 2D ultrasonografi ile benzer kalitede olduğu çalışmalarla gösterilmiştir. Laparoskopik olarak tüp açıklığı değerlendirilen 17 kadında yapılan randomize çalışmada, 2D ve 3D HyFoSy sonuçlarının laparoskopi ile uyumu sırasıyla %81 ve %88 bulunmuştur. Duyarlılık ve özgüllük değerleri 2D için %92 ve %80, 3D için ise %91,4 ve %98 olarak saptanmıştır.

Ayrıca 3D yöntem daha hızlı, daha az ağrılı olup elde edilen görüntülerin işlem sonrası yeniden yapılandırılmasına olanak sağlamaktadır.

2D ve 3D görüntülemeyi karşılaştıran en büyük ve en güncel meta-analizde toplam 30 çalışma değerlendirilmiştir. 2D-HyCoSy’nin duyarlılığı %86 ve özgüllüğü %94 iken, 3D-HyCoSy’nin duyarlılığı %95 ve özgüllüğü %89 bulunmuştur. İki yöntem arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamış olsa da çalışmalar arasındaki heterojenlik nedeniyle meta-analizin kalitesi orta düzeyde değerlendirilmiştir.

Rahatsızlık ve Ağrı

Kontrast maddelerin intrauterin uygulanması; kateterin serviksi genişletmesi, kontrast maddenin uterusu genişletmesi (prostaglandin salınımı), kontrastın yapısı veya bu faktörlerin kombinasyonu nedeniyle rahatsızlık ve ağrıya neden olabilir.

Pediatrik balon kateter ile HyCoSy uygulanan 483 hastanın %30’u ağrı hissetmediğini, %49,7’si hafif, %13,5’i orta, %6,8’i şiddetli ağrı hissettiğini belirtmiş; %4,9’unda vazovagal reaksiyon gelişmiştir.

HyFoSy ile ilgili beş çalışma, klasik HSG’ye göre çok daha az ağrı olduğunu bildirmiştir. Ancak tüm çalışmalarda balon kateter kullanılmış ve bu kateterler düşük şiddette de olsa ağrıya neden olmuştur. Ayrıca hiçbir çalışmada Yunanistan’da üretici firma tarafından pazarlanan kateter kullanılmamıştır.

915 hastayı içeren en büyük çok merkezli çalışmada, servikal stenoz nedeniyle başarısızlık oranı yalnızca %0,95 olarak bulunmuş; hastaların çoğu işlemi iyi tolere etmiş ve sadece hafif ağrı (%60) bildirmiştir. Çok az sayıda küçük komplikasyon görülmüştür (2 vazovagal reaksiyon ve 1 sistit vakası).

Kontrast maddenin tipi ve sıcaklığı açısından köpük yeterince çalışılmamış olsa da, diğer kontrast maddelere göre daha düşük basınç oluşturması nedeniyle daha iyi tolere edilmektedir. Bu nedenle tüm çalışmalar HyCoSy ve HyFoSy’nin daha az ağrılı görüntüleme yöntemleri olduğu ve rutin profilaktik analjezi gerektirmediği sonucuna varmıştır; ancak antispazmodik ilaçların yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Venöz İntravasasyon

Kontrast maddenin miyometriyum yoluyla uterin venöz ağa geçmesi, HSG’nin bilinen bir komplikasyonudur ve olguların %6,4’ünde görülmektedir. HyCoSy çalışmalarında intravasasyon oranı %13,4 olarak bildirilmiş; ince endometriyum ve yüksek enjeksiyon basıncı risk faktörü olarak belirlenmiş, adet bitiminden 5–7 gün sonra yapılan incelemelerde riskin daha düşük olduğu görülmüştür.

HyFoSy ile ilgili yalnızca bir intravasasyon vakası bildirilmiş olsa da, köpüğün bileşenleri (hidroksietil selüloz ve gliserol) intravenöz kullanım için bile güvenli kabul edildiğinden yöntem daha güvenli sayılmaktadır.

Pelvik Enflamatuar Hastalığın Önlenmesi

HSG’den bilindiği üzere yalnızca önceden hidrosalpinks bulunan hastalarda pelvik enflamatuar hastalık riski artmıştır ve bu hastalarda profilaktik antibiyotik tedavisi gereklidir. Ayrıca HyFoSy’de kullanılan gliserol antimikrobiyal ve antiviral özelliklere sahiptir.

Gebelik Elde Etme Olasılığında Artış?

Bugüne kadar HyFoSy sonrası gebelik oranlarını değerlendiren yalnızca gözlemsel çalışmalar yapılmıştır.

Bir retrospektif çalışmada gebelik oranı %55 olarak bulunmuş ve özellikle işlemin yapıldığı siklusta ve sonraki iki siklusta daha yüksek olduğu görülmüştür. Daha sonraki çalışmalarda gebelik oranı %43,2’ye ulaşmış ve bunların yarısı altı ay içinde spontan olarak gerçekleşmiştir. Başka bir çalışmada ise üç ay içinde spontan gebelik oranı %19,2 olarak bildirilmiştir.

En güncel çalışmada Exacoustos ve arkadaşları spontan gebelik oranlarını ilk ayda %10,2, altı ay içinde %29,9 ve on iki ay içinde %34,4 olarak bildirmiştir.

KAYNAKÇA:

 

  1. National institute for Health and Care Excellence (NICE), “Fertility problems: assessment and treatment,” 2013, https://www.nice.org.uk/guidance/CG156.
  2. 2 J. A. Steinkeler, C. A. Woodfield, E. Lazarus, and M. M. Hillstrom, “Female infertility: a systematic approach to radiologic imaging and diagnosis,” RadioGraphics, vol. 29, no. 5, pp. 1353–1370, 2009.
  3. P. Lim, Z. Hasafa, S. Bhattacharya, and A. Maheshwari, “Should a hysterosalpingogram be a first-line investigation to diagnose female tubal subfertility in the modern subfertility workup?” Human Reproduction, vol. 26, no. 5, pp. 967–971, 2011.
  4. Engels Deichert, R. Schlief, M. Van De Sandt, and I. Juhnke, “Transvaginal hysterosalpingo-contrast-sonography (Hy-CoSy) compared with conventional tubal diagnostics,” Human Reproduction, vol. 4, no. 4, pp. 418–424, 1989.
  5. Mitri, A. D. Andronikou, and S. Perpinial, “A clinical comparison of sonographic hydropertubation and hysterosalpingography,” International Journal of Obstetrics & Gynaecology, vol. 48, pp. 1031–1036, 1991.
  6. D. Saunders, J. M. Shwayder, and S. T. Nakajima, “Current methods of tubal patency assessment,” Fertility and Sterility, vol. 95, no. 7, pp. 2171–2179, 2011.
  7. E. Luciano, C. Exacoustos, and A. A. Luciano, “Contrast ultrasonography for tubal patency,” Journal of Minimally Invasive Gynecology, vol. 21, no. 6, pp. 994–998, 2014
  8. Exalto, M. Stassen, and M. H. Emanuel, “Safety aspects and side-effects of ExEm-gel and foam for uterine cavity distension and tubal patency testing,” Reproductive BioMedicine Online, vol. 29, no. 5, pp. 534–540, 2014.
  9. Tanaka, J. Chua, R. Cincotta, E. L. Ballard, and G. Duncombe, “Hysterosalpingo-foam sonography (HyFoSy): Tolerability, safety and the occurrence of pregnancy post-procedure,” Australian and New Zealand Journal of Obstetrics and Gynaecology, vol. 58, no. 1, pp. 114–118, 2018.
  10. H. Emanuel, M. Van Vliet, M. Weber, and N. Exalto, “First experiences with hysterosalpingo-foam sonography (HyFoSy) for office tubal patency testing,” Human Reproduction, vol. 27, no. 1, pp. 114–117, 2012.
  11. Van Schoubroeck, T. Van Den Bosch, C. Meuleman, C. Tomassetti, T. D’Hooghe, and D. Timmerman, “The use of a new gel foam for the evaluation of tubal patency,” Gynecologic and Obstetric Investigation, vol. 75, no. 3, pp. 152–156, 2013.
  12. G. Piccioni, L. Riganelli, V. Filippi et al., “Sonohysterosalpingography: comparison of foam and saline solution,” Journal of Clinical Ultrasound, vol. 45, no. 2, pp. 67–71, 2017.
  13. Ludwin, A. Ludwin, M. Wiechec et al., “Accuracy of hysterosalpingo-foam sonography in comparison to hysterosalpingocontrast sonography with air/saline and to laparoscopy with dye,” Human Reproduction, vol. 32, no. 4, pp. 758–769, 2017.
  14. Rajesh, S. L. Lim, and S. L. Yu, “Hysterosalpingo-foam sonography: patient selection and perspectives,” International Journal of Women’s Health, vol. 9, pp. 23–32, 2017.
  15. A. Soliman, W. Shaalan, T. Abdel-Dayem et al., “Power doppler flow mapping and four-dimensional ultrasound for evaluating tubal patency compared with laparoscopy,” European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, vol. 195, pp. 83–87, 2015.
  16. Exacoustos, A. Pizzo, L. Lazzeri, A. Pietropolli, E. Piccione, and E. Zupi, “Three-dimensional hysterosalpingo contrast sonography with gel foam: methodology and feasibility to obtain 3-dimensional volumes of tubal shape,” Journal of Minimally Invasive Gynecology, vol. 24, no. 5, pp. 827–832, 2017.
  17. Riganelli, A. Casorelli, J. Caccetta et al., “Ultrasonography reappraisal of tubal patency in assisted reproduction technology patients: Comparison between 2D and 3Dsonohysterosalpingography. a pilot study,” Minerva Ginecologica, vol. 70, no. 2, pp. 123–128, 2018.
  18. Alcázar JL, Martinez A, Duarte M, Welly A, Marín A, Calle A, Garrido R, Pascual MA, Guerriero S.Two-dimensional hysterosalpingo-contrast-sonography compared to three/four-dimensional hysterosalpingo-contrast-sonography for the assessment of tubal occlusion in women with infertility/subfertility: a systematic review with meta-analysis. Hum Fertil (Camb). 2020 Jun 2:1-13.
  19. Savelli, P. Pollastri, M. Guerrini et al., “Tolerability, side effects, and complications of hysterosalpingocontrast sonography (HyCoSy),” Fertility and Sterility, vol. 92, no. 4, pp. 1481– 1486, 2009.
  20.   Dreyer, R. Out, P. G. A. Hompes, and V. Mijatovic, “Hysterosalpingo-foam sonography, a less painful procedure for tubal patency testing during fertility workup compared with (serial) hysterosalpingography: a randomized controlled trial,” Fertility and Sterility, vol. 102, no. 3, pp. 821–825, 2014.
  21. Van Schoubroeck, T. Van Den Bosch, L. Ameye, A. S. Boes, T. D’Hooghe, and D. Timmerman, “Pain during Fallopiantube patency testing by hysterosalpingo-foam sonography,” Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, vol. 45, no. 3, pp. 346– 350, 2015.
  22. Van Schoubroeck, T. Van den Bosch, L. Ameye, T. D’Hooghe, and D. Timmerman, “Hysterosalpingo-foam sonography m(HyFoSy) using two different balloon catheters: a randomized
    trial,” Journal of Gynecologic Surgery, vol. 12, no. 1, pp. 41–44, 2015.
  23. Ludwin, W. P. Martins, C. O. Nastri, and A. Ludwin, “Pain intensity during ultrasound assessment of uterine cavity and tubal patency with and without painkillers: prospective observational study,” Journal of Minimally Invasive Gynecology, vol. 24, no. 4, pp. 599–608, 2017.
  24. S. F. Yung, S. F. Lai, M. T. Lam et al., “Randomized, controlled, double-blind trial of topical lidocaine gel and intrauterine lidocaine infusion for pain relief during saline contrast sonohysterography,” Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, vol. 47, no. 1, pp. 17–21, 2016.
  25. V Engels, M Medina, E Antolín, C Ros, A Amaro, C De-Guirior, N Manzour, L Sotillo, R De la Cuesta, R Rodríguez, L San-Frutos, S Peralta, A Martin-Martínez, JL Alcázar Feasibility, tolerability, and safety of hysterosalpingo-foam sonography(hyfosy) multicenter, prospective Spanish study J Gynecol Obstet Hum Reprod Vol.50 no 5 May 2021
  26. Onwuchekwa and V. Oriji, “Hysterosalpingographic (HSG) pattern of infertility in women of reproductive age,” Journal of Human Reproductive Sciences, vol. 10, no. 3, pp. 178–184, 2017.
  27. Wang, Q. Zhou, X. Zhou, Z. Chen, and H. Zhang, “Influence factors on contrast agent venous intravasation during transvaginal 4-dimensional hysterosalpingo-contrast sonography,” Journal of Ultrasound in Medicine, vol. 37, no. 10, pp. 2379–2385, 2018.
  28. Ludwin, I. Ludwin, and W. P. Martins, “Venous intravasation during evaluation of tubal patency by ultrasound contrast imaging,” Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, vol. 51, no. 1, pp. 142–146, 2018.
  29. Van Schoubroeck, T. V. den Bosch, K. Van Tornout, T. D’Hooghe, and D. Timmerman, “Spontaneous conception afterhysterosalpingo-foam sonography (HyFoSy),” Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, vol. 46, supplement 1, no. S1, pp. 51-51, 2015.
  30. Exacoustos, F. Tiberio, B. Szabolcs, V. Romeo, E. Romanini, and E. Zupi, “Can tubal flushing with hysterosalpingo-foam sonography (HyFoSy) media increase women’s chances of pregnancy?” Journal of Minimally Invasive Gynecology, vol. 22, no. 6, p. S238, 2015
Κοινοποίηση:

Σχετικά Άρθρα