Δεν υπάρχει θεραπεία για την εμμηνόπαυση. Οι θεραπείες στοχεύουν στην αντιμετώπιση και μείωση των συμπτωμάτων ή των συνεπειών που έχει το ουρογεννητικό σύνδρομο.
Ορισμένες ιατρικές θεραπείες και διαδικασίες μπορούν να προκαλέσουν την εμμηνόπαυση, όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία για τη θεραπεία του καρκίνου και η χειρουργική επέμβαση που περιλαμβάνει αφαίρεση ωοθηκών. Εάν πρόκειται να υποβληθείτε σε θεραπεία που είναι πιθανό να προκαλέσει εμμηνόπαυση, ο γιατρός σας θα πρέπει να σας εξηγήσει τι να περιμένετε και πώς αυτό θα επηρεάσει τη γονιμότητά σας.
Θεραπεία των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης
Για τις γυναίκες που αναζητούν βοήθεια για τα εμμηνοπαυσιακά συμπτώματά τους, η ΟΘΥ (θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης) είναι η πιο συχνά συνταγογραφούμενη θεραπεία. Η ΟΘΥ βοηθά στην ανακούφιση από τα συμπτώματα με την υποκατάσταση των οιστρογόνων, τα επίπεδα των οποίων πέφτουν στην εμμηνόπαυση. Μπορείτε να πάρετε ΟΘΥ ως δισκία ή μέσω ενός εμπλάστρου-αυτοκόλλητου ή gel για το δέρμα σας. Αν η ΟΘΥ είναι κατάλληλη για εσάς και σας ενδιαφέρει, ο γιατρός σας θα σας ενημερώσει για τα οφέλη και τους κινδύνους τόσο βραχυπρόθεσμα (τα επόμενα 5 έτη) όσο και στο μέλλον, πριν αποφασίσετε να ξεκινήστε. Θα πρέπει επίσης, να σας πληροφορήσει σχετικά με τις μη-ορμονικές θεραπείες, για παράδειγμα ένα φάρμακο που ονομάζεται κλονιδίνη ή άλλους τύπους θεραπειών, όπως η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT), ένα είδος ψυχολογικών θεραπειών που βοηθά τους ανθρώπους να διαχειρίζονται τον τρόπο που σκέφτονται και αισθάνονται.
Μη συνταγογραφούμενες θεραπείες
Μπορείτε να πάρετε πολλές διαφορετικές θεραπείες για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης χωρίς ιατρική συνταγή. Μερικές γυναίκες βρίσκουν ότι οι συμπληρωματικές θεραπείες βοηθούν. Αν θέλετε να δοκιμάσετε αυτά, ο γιατρός σας θα πρέπει να σας εξηγήσει ότι η ποιότητα και τα συστατικά τους μπορεί να είναι άγνωστα.
Η έξαψη είναι ένα ξαφνικό κύμα έντονης ζέστης, κυρίως στο πρόσωπο, τον λαιμό και το στήθος. Συχνά συνοδεύεται από:
Κρατάει συνήθως λίγα δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά και ακολουθείται από έντονη εφίδρωση.
Η νυκτερινή εφίδρωση είναι έξαψη που συμβαίνει τη νύχτα, κατά τον ύπνο. Μπορεί να είναι τόσο έντονη που:
Τα οιστρογόνα επηρεάζουν το κέντρο ρύθμισης της θερμοκρασίας στον εγκέφαλο (υποθάλαμος). Όταν μειώνονται, ο εγκέφαλος «νομίζει ότι το σώμα υπερθερμαίνεται. Και έτσι ενεργοποιεί μηχανισμούς ψύξης: αγγειοδιαστολή και εφίδρωση.
Οι παράγοντες που μπορούν να τα επιδεινώσουν είναι το στρες η ζέστη, κλειστοί χώροι, καφές, αλκοόλ, πικάντικα φαγητά, κάπνισμα
Μπορεί να ξεκινήσουν στην περιεμμηνόπαυση και να διαρκέσουν μερικά χρόνια (σε κάποιες γυναίκες και περισσότερο)Η ένταση διαφέρει πολύ από άτομο σε άτομο
Κακή διάθεση είναι ένα κοινό σύμπτωμα της εμμηνόπαυσης και είναι διαφορετική από την κατάθλιψη. Εάν αισθάνεστε πεσμένη ως αποτέλεσμα της εμμηνόπαυσης, μπορεί να σας βοηθήσει η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Μια άλλη πιθανή θεραπεία είναι η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία) και μπορεί να σας βοηθήσει, αν έχετε κακή διάθεση ή άγχος ως αποτέλεσμα της εμμηνόπαυσης. Δεν έχει αποδειχθεί ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα που ονομάζονται SSRIs και SNRIs μπορεί να βοηθήσουν στην κακή διάθεση κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, εκτός αν έχει διαγνωστεί κατάθλιψη.
Μερικές γυναίκες έχουν λιγότερο ενδιαφέρον για το σεξ κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης. Εάν η ΟΘΥ δεν βοηθά, ενδέχεται να σας βοηθήσει ένα συμπλήρωμα τεστοστερόνης. Μέχρι σήμερα τα συμπληρώματα τεστοστερόνης δεν είχαν άδεια για χρήση σε γυναίκες.
Εάν έχετε κολπική ξηρότητα θα πρέπει να χρησιμοποιήστε ένα κολπικό οιστρογόνο, το οποίο τοποθετείται απευθείας στον κολπικό πεσσό, κρέμα ή ως κολπικό δακτύλιο. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το κολπικό οιστρογόνο για όσο καιρό χρειάζεστε ακόμα κι αν χρησιμοποιείτε ήδη ΟΘΥ. Ενυδάτωση και λιπαντικά μπορεί επίσης να βοηθήσουν. Αν το κολπικό οιστρογόνο δεν βοηθά, μπορείτε να πάρετε μια υψηλότερη δόση. Είναι σπάνιο το κολπικό οιστρογόνο να προκαλέσει προβλήματα, αλλά αν έχετε οποιαδήποτε απροσδόκητη κολπική αιμορραγία, θα πρέπει να ενημερώσετε το γιατρό σας, ο οποίος θα πρέπει να σας εξηγήσει ότι τα συμπτώματά σας θα εμφανιστούν και πάλι μόλις σταματήσετε τη χρήση τους. Η χρήση των κολπικών οιστρογόνων θα μπορούσε να είναι κατάλληλη για σας που δεν μπορείτε να πάρετε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης για ιατρικούς λόγους.
Οφέλη της ΟΘΥ
Ανακούφιση συμπτωμάτων :Μείωση ή εξαφάνιση εξάψεων & νυκτερινής εφίδρωσης, καλύτερος ύπνος, λιγότερη κόπωση και ευερεθιστότητα
Ψυχοσωματικά οφέλη: βελτίωση διάθεσης και συγκέντρωσης μείωση άγχους που σχετίζεται με τα συμπτώματα
Ουρογεννητική υγεία: ανακούφιση από ξηρότητα κόλπου λιγότερος πόνος στη σεξουαλική επαφή, μείωση ουρολοιμώξεων
Οστά: πρόληψη οστεοπόρωσης, μείωση καταγμάτων όσο διαρκεί η θεραπεία
Εξαρτώνται από: ηλικία, χρόνο έναρξης, τύπο ορμονών, δόση & διάρκεια, ατομικό ιστορικό
Θρομβώσεις: Μικρή αύξηση κινδύνου φλεβικής θρόμβωσης, χαμηλότερος κίνδυνος με διαδερμικά οιστρογόνα (gel/patch)
Αγγειακά επεισόδια: Αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικού όταν ξεκινά μετά τα 60
Καρκίνος μαστού :Συνδυασμένη θεραπεία (οιστρογόνο + προγεστερόνη):μικρή αύξηση κινδύνου μετά από >5 έτη Μόνο οιστρογόνα (σε γυναίκες χωρίς μήτρα):δεν αυξάνουν, ίσως μειώνουν τον κίνδυνο
Ποια ΔΕΝ πρέπει να παίρνει ΟΘΥ
Γενικά αποφεύγεται σε γυναίκες με: καρκίνο μαστού ή ενδομητρίου, ιστορικό θρόμβωσης ή πνευμονικής εμβολής, ανεξήγητη κολπική αιμορραγία, σοβαρή ηπατική νόσο
Τα δισκία ΟΘΥ (αλλά όχι τα αυτοκόλλητα ή το gel) συνδέονται με έναν υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης θρόμβου αίματος στα αγγεία σας. Αν είστε ήδη σε ομάδα με μεγαλύτερο κίνδυνο θρόμβων στο αίμα (για παράδειγμα, είστε παχύσαρκοι) και σκέφτεστε να λάβετε, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτοκόλλητα ή gel, αντί δισκία. Εάν έχετε οικογενειακό ιστορικό θρόμβων στο αίμα ή εάν υπάρχει άλλος λόγος για τον οποίο είστε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, μπορεί να απευθυνθείτε σε κάποιο αιματολόγο πριν από τη λήψη ΟΘΥ.
Οι μελέτες δείχνουν ότι:
Αν αρχίσετε ΟΘΥ πριν τα 60 έτη δεν αυξάνει ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου. Επίσης η ΟΘΥ δεν επηρεάζει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο. Ωστόσο τα δισκία ΟΘΥ (αλλά όχι τα αυτοκόλλητα ή το gel) μπορεί να αυξήσουν ελαφρώς τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου σε γυναίκες κάτω των 60 ετών είναι πολύ χαμηλός.
Μελέτες δείχνουν ότι στις γυναίκες στην ηλικία της εμμηνόπαυσης:
Η ΟΘΥ μόνο με οιστρογόνα προκαλεί ελάχιστη ή καμία μεταβολή στον κίνδυνο του καρκίνου του μαστού, ενώ η ΟΘΥ που περιέχει οιστρογόνα και προγεσταγόνα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Αυτός ο κίνδυνος μπορεί να είναι υψηλότερος, αν πάρετε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά πέφτει και πάλι όταν σταματήσετε να παίρνετε τη θεραπεία.
Η ΟΘΥ δεν αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Εάν έχετε ήδη διαβήτη τύπου 2, η ΟΘΥ είναι απίθανο να έχει αρνητική επίδραση στο σάκχαρο του αίματός σας.
Όταν οι ωοθήκες σας σταματήσουν να παράγουν τα οιστρογόνα, τα οστά σας γίνονται λεπτότερα και έχουν υψηλότερο κίνδυνο οστεοπόρωσης, με αποτέλεσμα να σπάνε πιο εύκολα. Θα πρέπει να σας ενημερώσει ο γιατρός σας ότι για τις γυναίκες γύρω από την ηλικία της εμμηνόπαυσης ο κίνδυνος να υποστεί μια γυναίκα κάταγμα είναι χαμηλή, και η ΟΘΥ μειώνει περαιτέρω αυτόν τον κίνδυνο στο μέλλον. Το όφελος αυτό διαρκεί μόνο όσο παίρνετε θεραπεία, αλλά μπορεί να διαρκέσει περισσότερο αν έχετε πάρει θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Μπορεί να χάσετε μυϊκή δύναμη, όταν φθάσετε στην εμμηνόπαυση, και η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να το βελτιώσει αυτό. Ωστόσο, είναι επίσης σημαντικό να συνεχίσετε με τις καθημερινές δραστηριότητες και την άσκηση.
Προς το παρόν είναι άγνωστο αν η ΟΘΥ επηρεάζει τον κίνδυνο εκδήλωσης άνοιας.
Ο γιατρός σας πρέπει να σας πει τι να περιμένετε όταν αρχίσετε να παίρνετε ΟΘΥ. Είναι συνηθισμένο να έχετε κάποια κολπική αιμορραγία κατά τους πρώτους 3 μήνες (για τις γυναίκες που έχουν μήτρα). Αν έχετε οποιαδήποτε απροσδόκητη αιμορραγία στους 3 πρώτους μήνες, ενημερώστε το γιατρό σας κατά την πρώτη συνάντησή σας. Εάν αυτό συμβεί μετά τους 3 πρώτους μήνες, ενημερώστε τον αμέσως.
Όταν σκέφτεστε για τη διακοπή της ΟΘΥ, μπορείτε είτε να σταματήσετε αμέσως ή σταδιακά να μειώσετε τη δόση της. Εάν η διακοπή της θεραπείας γίνει απότομα, μπορεί να έχετε κάποια συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, αν όμως η διακοπή γίνει σταδιακά, αυτά μπορεί να είναι ηπιότερα.
Εάν η εμμηνόπαυση συμβαίνει πριν τα 40, αυτό ονομάζεται πρόωρη εμμηνόπαυση (ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια).
Η Πρόωρη εμμηνόπαυση διαγιγνώσκεται λαμβάνοντας υπ’ όψη την ηλικία και τα συμπτώματα σας, καθώς και πληροφορίες σχετικά με το οικογενειακό και το ιατρικό ιστορικό σας (για παράδειγμα, αν είχατε την ιατρική θεραπεία που είναι γνωστό ότι προκαλεί εμμηνόπαυση). Αν είστε κάτω των 40 ετών και έχετε καθόλου ή λίγες περιόδους, θα πρέπει να κάνετε εξετάσεις αίματος για να μετρηθούν τα επίπεδα της FSH (ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης), η οποία θα πρέπει να επαναληφθεί σε 4-6 εβδομάδες καθώς τα επίπεδα αλλάζουν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές κατά τη διάρκεια του έμμηνου κύκλου σας.
Η θεραπεία για πρόωρη εμμηνόπαυση συνήθως περιλαμβάνει ΟΘΥ ή ένα συνδυασμένο ορμονικό αντισυλληπτικό. Ο γιατρός σας θα πρέπει να σας εξηγήσει ότι: είναι σημαντικό να συνεχίσετε τη θεραπεία τουλάχιστον μέχρι την ηλικία φυσικής εμμηνόπαυσης, για να σας προσφέρει κάποια προστασία από την οστεοπόρωση και άλλες καταστάσεις που μπορεί να αναπτυχθούν μετά την εμμηνόπαυση. Ο κίνδυνος των συνθηκών όπως η καρδιαγγειακή νόσος και ο καρκίνος του μαστού αυξάνεται με την ηλικία και είναι πολύ χαμηλή η συχνότητά τους σε γυναίκες κάτω των 40. Τόσο η ΟΘΥ όσο και το συνδυασμένο αντισυλληπτικό χάπι είναι καλό για την υγεία των οστών. Επίσης η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να είναι καλύτερη για την αρτηριακή σας πίεση από το συνδυασμένο αντισυλληπτικό χάπι. Θα πρέπει να γνωρίζεται επίσης ότι η ΟΘΥ δεν είναι ένα αντισυλληπτικό. Επιπλέον, η ορμονική θεραπεία δεν είναι κατάλληλη για μερικές γυναίκες, για παράδειγμα, αν έχετε ιστορικό καρκίνου του μαστού ή άλλο τύπο καρκίνου που διεγείρεται από τα οιστρογόνα.
Υψηλών προδιαγραφών ιατρικές υπηρεσίες από τον Μαιευτήρα – Γυναικολόγο Αλέξανδρο Μάινα, στην Κομοτηνή.